Moshe Feldenkrais 1904 – 1984
Fizikçi, mühendis, judo ustası, mucit ve öğretmen. Kendi yaralanmasını iyileştirme arayışı, 20. yüzyılın en özgün öğrenme yöntemlerinden birine dönüştü.
Physicist, engineer, judo master, inventor and teacher. His search to heal his own injury became one of the most original learning methods of the 20th century.
Slavuta'dan Amherst'e
From Slavuta to Amherst
Numaralı duraklara tıklayın ya da yolculuğu oynatın: rota, Feldenkrais'in hayatındaki önemli duraklar arasında sırayla çizilir.
Click the numbered stops or play the journey: the route is drawn step by step between key places in Feldenkrais' life.
Temsilî harita; ölçeksizdir. Duraklar klavyeyle de seçilebilir (Tab, Enter).Illustrative map, not to scale. Stops can also be chosen with the keyboard (Tab, Enter).
Hayat hikâyesi
Life story
Doğum: Slavuta
Birth: Slavuta
Moshe Pinchas Feldenkrais, 6 Mayıs 1904'te o dönem Rus İmparatorluğu'na bağlı olan Slavuta'da (bugünkü Ukrayna) Yahudi bir ailede doğdu. Çocukluğunun bir kısmını Baranoviçi'de (bugünkü Belarus) geçirdi.
Moshe Pinchas Feldenkrais was born on 6 May 1904 into a Jewish family in Slavuta, then part of the Russian Empire (today Ukraine). He spent part of his childhood in Baranovichi (today Belarus).
Tek başına yola çıkış
Setting out alone
Henüz 14 yaşındayken ailesini geride bırakarak yaya ve trenle aylar süren bir yolculuğa çıktı. İnşaat işçisi olarak çalışırken akşamları okudu, liseyi bitirdi ve özel ders vererek geçimini sağladı. Bir süre haritacı olarak çalıştı.
At just 14 he left his family and set out on a months-long journey on foot and by train. Working as a labourer, he studied in the evenings, finished high school and supported himself by tutoring. For a while he worked as a cartographer.
Öz-savunma ve öz-telkin
Self-defence and autosuggestion
Öz-savunma üzerine çalıştı; refleks tepkilerden yola çıkan bir kendini savunma sistemi geliştirdi ve jiu-jitsu üzerine bir kitap yayımladı. Aynı dönemde Émile Coué'nin öz-telkin üzerine kitabını çevirip kendi bölümlerini ekledi — zihin, alışkanlık ve beden ilişkisine olan ilgisinin ilk işaretlerinden biri.
He studied self-defence, developed a self-defence system based on reflex responses and published a book on jiu-jitsu. In the same period he translated Émile Coué's book on autosuggestion, adding chapters of his own — an early sign of his interest in mind, habit and body.
Paris: Mühendislik, fizik ve judo
Paris: engineering, physics and judo
Paris'te École des Travaux Publics'te makine ve elektrik mühendisliği okudu; ardından Sorbonne'da fizik doktorası yaptı ve Nobel ödüllü Frédéric Joliot-Curie'nin laboratuvarında nükleer fizik araştırmalarına katıldı. 1933'te judonun kurucusu Jigoro Kano ile tanıştı. Kano'nun desteğiyle Avrupa'da siyah kuşak alan ilk kişilerden biri oldu, Fransa Jiu-Jitsu Kulübü'nün kurucuları arasında yer aldı ve judo üzerine kitaplar yazdı.
In Paris he studied mechanical and electrical engineering at the École des Travaux Publics, then earned a doctorate in physics at the Sorbonne and took part in nuclear physics research in the laboratory of Nobel laureate Frédéric Joliot-Curie. In 1933 he met Jigoro Kano, founder of judo. With Kano's support he became one of the first Europeans to earn a black belt, co-founded the Jiu-Jitsu Club de France and wrote books on judo.
İngiltere: Denizaltı savunma araştırmaları
Britain: anti-submarine research
Alman işgali öncesinde Fransa'dan İngiltere'ye kaçtı. İskoçya'da İngiliz Amiralliği için bilim insanı olarak sonar ve denizaltı savunma teknolojileri üzerinde çalıştı. Aynı zamanda askerlere silahsız savunma ve judo öğretti, bu konularda kitaplar yayımladı.
He fled France to Britain ahead of the German occupation. In Scotland he worked as a scientist for the British Admiralty on sonar and anti-submarine technology. He also taught unarmed combat and judo to servicemen and published books on these subjects.
Diz sakatlığı ve yöntemin doğuşu
The knee injury and the birth of the method
Gençliğinde futbol oynarken sakatladığı dizi, gemi güvertelerindeki çalışmalar sırasında ciddi şekilde kötüleşti. Cerrahlar ameliyatın başarı şansını yaklaşık %50 olarak gördü. Feldenkrais ameliyatı reddetti ve anatomi, fizyoloji, nöroloji, psikoloji, gelişim bilimi ve öğrenme kuramlarını yoğun biçimde inceleyerek kendine yeniden yürümeyi öğretti. Bu kişisel araştırma yöntemin çekirdeğini oluşturdu. 1949'da ilk kuramsal kitabı Body and Mature Behavior yayımlandı.
A knee he had injured playing football in his youth became seriously worse while working on ship decks. Surgeons gave the operation about a 50% chance of success. Feldenkrais refused surgery and, by intensively studying anatomy, physiology, neurology, psychology, developmental science and learning theory, taught himself to walk again. This personal research formed the core of the method. In 1949 his first theoretical book, Body and Mature Behavior, was published.
Akşam ATM dersleri
Evening ATM classes
Bilimsel çalışmalarını bir süre daha sürdürdükten sonra kendini tamamen yöntemine adadı. Kendi stüdyosunda yıllarca haftada birkaç akşam ATM dersleri verdi. Bu derslerin kayıtları ve dökümleri bugün yaklaşık 500–600 dersiyle yöntemin en zengin arşividir.
After continuing his scientific work for a while, he devoted himself entirely to his method. For years he taught ATM lessons several evenings a week in his own studio. The recordings and transcripts of these classes, roughly 500–600 lessons, are today the richest archive of the method.
Ünlü öğrenciler
Famous students
Keman virtüözü Yehudi Menuhin, tiyatro yönetmeni Peter Brook ve pek çok sanatçı, bilim insanı ve sporcu ile çalıştı; antropolog Margaret Mead ve nörobilimci Karl Pribram gibi isimlerle fikir alışverişinde bulundu.
He worked with violinist Yehudi Menuhin, theatre director Peter Brook and many artists, scientists and athletes, and exchanged ideas with figures such as anthropologist Margaret Mead and neuroscientist Karl Pribram.
İlk profesyonel eğitim
The first professional training
Yaklaşık 13 kişilik küçük bir grupla ilk profesyonel eğitimi verdi. Bu öğrencilerin birçoğu sonradan dünyanın dört bir yanında eğitmen yetiştiren ilk kuşak "trainer"lar oldu.
He taught the first professional training with a small group of about 13 people. Many of them later became the first generation of trainers who taught trainings worldwide.
San Francisco eğitimi
San Francisco training
Yaklaşık 65 öğrenciyle ABD'deki ilk eğitim. Bu dönemde yaz aylarında yürütülen yoğun segment modeli bugünkü eğitim yapısının temelini oluşturdu.
The first US training with about 65 students. The model of intensive summer segments used then became the basis of today's training structure.
Amherst eğitimi
Amherst training
Massachusetts'teki Hampshire College'da yaklaşık 235 öğrenciyle en büyük eğitimi başlattı. Derslerin büyük kısmı video ile kaydedildi; bu kayıtlar bugün dünyadaki tüm eğitimlerde izlenir. Feldenkrais hastalanınca eğitimi asistanları tamamladı.
He began his largest training with about 235 students at Hampshire College in Massachusetts. Much of it was videotaped; these recordings are watched in trainings worldwide today. When Feldenkrais fell ill, his assistants completed the programme.
Veda
Farewell
Moshe Feldenkrais 1 Temmuz 1984'te hayatını kaybetti. Mirası; binlerce ATM dersi, kitapları, video arşivleri ve dünya çapında yetiştirdiği eğitmenler aracılığıyla yaşamaya devam ediyor.
Moshe Feldenkrais died on 1 July 1984. His legacy lives on through thousands of ATM lessons, his books, video archives and the practitioners trained around the world.
Feldenkrais'in kitapları
Feldenkrais' books
Eğitim boyunca okuma listenizin temelini bu eserler oluşturur. Başlangıç için en çok önerilen kitap Awareness Through Movement'tır.
These works form the backbone of your reading list during training. The most recommended book to start with is Awareness Through Movement.
Body and Mature Behavior
Kaygı, cinsellik, yerçekimi ve öğrenme ilişkisini inceleyen ilk kuramsal eseri. Düşme korkusu ve fleksör refleksi üzerine özgün fikirler içerir. Yoğun ama temel bir metin.
His first theoretical work, examining anxiety, sex, gravitation and learning. Contains original ideas on fear of falling and the flexor reflex. Dense but foundational.
Awareness Through Movement
Yöntemin en bilinen kitabı. İlk bölüm öz-imge ve öğrenme kuramını anlatır; ikinci bölümde 12 ATM dersi kendi kendine uygulanabilir şekilde yer alır. Başlangıç için ideal
The best-known book on the method. Part one explains the self-image and the theory of learning; part two contains 12 ATM lessons you can do yourself. Ideal starting point
The Case of Nora
İnme geçirmiş, okuma ve yazma yetisini yitirmiş bir kadınla yürütülen FI çalışmasının vaka öyküsü. Sinir sistemi ve işlev arasındaki ilişkiyi somut biçimde gösterir.
The case history of FI work with a woman who lost her ability to read and write after a stroke. Concretely shows the relationship between the nervous system and function.
The Elusive Obvious
Yöntemin felsefi ve pratik temellerini, FI'nin doğasını ve "bariz olanın gözden kaçması" fikrini işler.
Explores the philosophical and practical foundations, the nature of FI and the idea that the obvious is easily overlooked.
The Master Moves
Feldenkrais'in Amerika'da verdiği bir atölyenin dökümleri; ATM dersleri ve canlı tartışmalar.
Transcripts of a workshop Feldenkrais gave in the US; ATM lessons and lively discussion.
The Potent Self
Ölümünden sonra yayımlanan, zorlantı, kaygı, olgunluk ve kendini gerçekleştirme üzerine bir eser. Spontane eylem ve "güçlü benlik" kavramlarını işler.
Published posthumously; a work on compulsion, anxiety, maturity and self-realisation. Explores spontaneous action and the "potent self".
Embodied Wisdom
Feldenkrais'in makale ve röportajlarından derlenen, yöntemi farklı açılardan tanıtan erişilebilir bir seçki.
An accessible collection of Feldenkrais' articles and interviews, introducing the method from various angles.
Judo ve öz-savunma kitapları
Judo and self-defence books
ABC du Judo, Judo, Practical Unarmed Combat, Higher Judo. Dövüş sanatlarının yöntemin gelişimindeki rolünü anlamak için ilginç.
ABC du Judo, Judo, Practical Unarmed Combat, Higher Judo. Interesting for understanding the role of martial arts in the method's development.
ATM ders arşivi & Amherst
ATM lesson archive & Amherst
Yüzlerce ATM dersinin dökümleri ve Amherst eğitiminin video kayıtları. Eğitim sırasında bu arşivlerle yoğun biçimde çalışılır.
Transcripts of hundreds of ATM lessons and video recordings of the Amherst training. You work with these archives intensively during training.
Yöntemi besleyen kaynaklar
Sources that shaped the method
Feldenkrais'in yöntemi tek bir disiplinden değil, olağanüstü geniş bir bilgi ve deneyim yelpazesinden doğdu:
Feldenkrais' method grew not from a single discipline but from an extraordinarily wide range of knowledge and experience:
- Fizik ve mühendislik: Mekanik, kaldıraçlar, ağırlık merkezi, sibernetik ve geri besleme sistemleri.
- Judo: Denge, düşme, ağırlık aktarımı, minimum çabayla maksimum verim (seiryoku zen'yō).
- Nörofizyoloji: Refleksler, duyu-motor döngüler, beynin organizasyonu.
- Psikoloji: Freud, kaygı, alışkanlık, öz-imge; Coué'nin öz-telkin çalışmaları.
- Gelişim bilimi: Bebek hareket gelişimi, öğrenmenin organik doğası.
- Diğer somatik yaklaşımlar: F.M. Alexander'ın çalışmaları, Elsa Gindler ve Heinrich Jacoby çizgisindeki duyusal farkındalık çalışmaları, Gurdjieff gibi düşünürler.
- Physics and engineering: Mechanics, levers, centre of gravity, cybernetics and feedback systems.
- Judo: Balance, falling, weight transfer, maximum efficiency with minimum effort (seiryoku zen'yō).
- Neurophysiology: Reflexes, sensorimotor loops, organisation of the brain.
- Psychology: Freud, anxiety, habit, self-image; Coué's work on autosuggestion.
- Developmental science: Infant motor development, the organic nature of learning.
- Other somatic approaches: F.M. Alexander's work, sensory awareness in the lineage of Elsa Gindler and Heinrich Jacoby, thinkers such as Gurdjieff.
Miras bugün
The legacy today
Bugün Feldenkrais yöntemi dünyanın 40'tan fazla ülkesinde öğretilmekte; on binlerce kişi düzenli olarak ATM derslerine katılmaktadır. Profesyonel eğitimler; Avrupa'da EuroTAB, Kuzey Amerika'da NATAB, Avustralasya'da AusTAB tarafından akredite edilir. Ulusal dernekler (guild'ler) ve Uluslararası Feldenkrais Federasyonu (IFF) mesleki standartları, etik kuralları ve markaların korunmasını üstlenir.
Feldenkrais'in öğrencileri yöntemi çok farklı alanlara taşıdı: müzik konservatuvarları, tiyatro okulları, rehabilitasyon merkezleri, spor kulüpleri, çocuk gelişimi ve yaşlı bakımı. Bazı öğrencileri kendi türev yaklaşımlarını da geliştirmiştir.
Today the Feldenkrais Method is taught in more than 40 countries and tens of thousands of people regularly attend ATM classes. Professional trainings are accredited by EuroTAB in Europe, NATAB in North America and AusTAB in Australasia. National guilds and the International Feldenkrais Federation (IFF) handle professional standards, ethics and protection of the service marks.
Feldenkrais' students have carried the method into very diverse fields: music conservatories, drama schools, rehabilitation centres, sports clubs, child development and elder care. Some of his students also developed derivative approaches of their own.